ابو القاسم سلطانى
39
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
آن با روغن گل سرخ براى تركخوردگى مزمن دست و پا و كشيدن آن به چشم در چرك و شبكورى موثر است 10 * . زيادكننده پيشاب ، درمانكننده اسهال مزمن 11 * كمكننده عرق ، سقطكننده جنين و تسكيندهنده درد گوش است در لكوما و بلفاريت زخمى موثر است روغن آنكه دهن الصوابى ناميده مىشود در اكزما ، فيسور ، ورم ركتوم و جرب مزمن مورد مصرف دارد . براى تهيه روغن آن سندروس را سائيده با روغن زيتون يا روغن تخم كتان با آتش ملايم در ظرف دو هفته قوام مىآورند . مقدار خوراك آن حدود 5 ، 3 گرم است 12 * . در تب مالاريا نيز موثر مىباشد 13 * . عدهاى از حكماى فرنگ آن را از جنس سم الفار و بعضى آن را صمغ درخت دانستهاند حقيقت آن است كه صمغ درختى است كه در مغرب ( مراكش ) مىرويد و در الكل ، اتر ، سود و پتاس ذوب مىگردد و آن شبيه به كاه ربا مىباشد لهذا اكثرى از مردم از آن دست بند و دانههاى ديگر ساخته به جاى كهربا مىفروشند . . . 14 * . به فرانسوى آن را Sandaraque به انگليسى Sandarach و به آلمانى Wachholderharz و به فارسى سندروس ( شلمير 498 ) 15 * . و به عربى نيز سندروس ، سندرك ، شجرهء السندروس و سندلوس مىنامند . امروزه براى تهيه ورنى مورد استفاده قرار مىگيرد . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م 5 ش 87 ص 421 ( 2 * ) - الحاوى ج 20 ص 606 ( 3 * ) - زرنيخ احمر يا زرنيخ سرخ يا پروتو سولفور ارسنيك Protosulfur d arsenic به انگليسى Realgar و به آلمانى Rothes يا AS 2 S 2 ( 4 * ) - در قانون چاپ بيروت آمده است : قال ديسقوريدوس هو صمغ شجرهء تكون فى بلاد العرب و بلاد الهند فيها شبه يسير من المر و هو كريه لا طعم و قد يتدخن به الناس و يدخن به الثياب مع المر و الميعه و تلك اصموغ تطبخ بالنار و تصير سندروسا ( الطبع ) . . . ( ص 379 ) . در چاپ تهران : الماهيهء هو صمغ يميل الى الزعفرانيه فى لونه و هو اشبه بالكهربا و يقال انه صمغ للساج ( الطبع ) . . . ( ص 216 ) . بعد از الطبع مطالب هر دو كتاب يكسان است . ( 5 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 6 ( 6 * ) - الابنيه 195 ( 7 * ) - تت صيدنه عپ 238 ( 8 * ) - از قانون عربى چاپ تهران ص 216 ( 9 * ) - اغراض 628 ( 10 * ) - جامع مفردات ج 3 - 38 ( 11 * ) - اختيارات 237 ( 12 * ) - تحفه 157